Đặc sản canh gà

Mấy nay thấy báo chí nhà ta rộn lên với món canh gà Thọ Xương.

Nghe đâu có mấy cháu học sinh trường nọ ngay giữa thủ đô ngàn năm văn vật lỡ dại làm vài thìa canh gà. Khiến phụ huynh bỗng bị hóc xương (không biết có phải) gà. Diễn biến ồn ào tiếp theo khiến một cô giáo kiêm thạc sĩ phải nhập viện.

Mình, tự nhiên rảnh, nên đọc linh tinh, lại bận, nên không viết được dòng nào.

Mà thực ra, có không bận, cũng không biết viết gì. Vì chẳng biết gì về canh.

Ngày còn nhỏ, mình được biết rằng, canh là món ăn lõm bõm nước, hoặc chỉ mỗi nước (huý là canh toàn quốc!). Món canh này thường được chan vào cơm (có độn hoặc không) đặng dễ nuốt trôi cơm, hoặc để húp sì soạt sau mấy chén cơm khô khó nuốt.

Lớn lên chút, mình được biết dân Hàn quốc hay Nhật bản cũng có xơi canh, nhưng không chan vào cơm bèo nhèo như Việt mà húp trong một chén riêng.

Hồi mình sang Âu, người ta có món súp (món này mỗi dân tộc có tên riêng, nhưng đa số đều có âm gọi na ná như vậy). Sở dĩ nhắc đến súp là vì cũng lõm bõm nước, cũng xì xụp húp (bằng thìa hoặc không). Nhưng không chan vào đâu cả. Và thường ăn trước món chính, chứ không húp sau như canh nhà mình.

Nhớ hồi cô vợ Âu của bạn mình sang VN chơi, đi từ Bắc chí Nam, bảo toàn ăn súp. Bắc gọi phở, trung gọi bún, nam gọi hủ tiếu.

Thực ra, dân ta cũng có món súp. Nhưng có lẽ phần nhiều là được dùng trong các bữa tiệc (có tính) sang trọng, như đám cưới chẳng hạn, hay đám giỗ, mừng nhà mới, vân vân.

Còn bình thường trong các bữa cơm ngày nay là canh bầu canh bí canh rau canh chua canh cá canh (cũng) vân vân.

Nếu trí nhớ không phản mình thì mình chưa bao giờ xơi món (được gọi là) canh gà. Mặc dù nhiều món canh hầm có gà bơi ở trỏng. Chưa kể lẩu gà lá giang trứ danh.

Song nghe (gọi canh gà) thì nhiều lắm rồi. Ấy là trong những bộ phim cổ trang của nước bạn chiếu nhan nhản trên ti vi nước mình. Không thấy được hình thù nó ra làm sao, chỉ thấy thìa sứ múc múc húp húp.





Thơ có câu:

Gió đưa cành trúc la đà

Tiếng chuông Thiên Mụ canh gà Thọ Xương

Hoặc:

Gió đưa cành trúc la đà

Tiếng chuông Trấn Vũ canh gà Thọ Xương

Giảng cho nhau nghe rằng: canh ở đây là "canh giờ" (kiểu canh một canh hai canh ba hay một canh hai canh ba canh, không biết ngày nay có mấy ai còn biết một canh là kéo dài bao lâu không?!). Canh gà Thọ Xương tức nhiên là gà gáy báo canh (khuyển thủ dạ, kê tư thần) ở Thọ Xương.

Mà chả mấy ai dám chắc cái địa danh Thọ Xương ấy là đâu. Mà lại nghe được tiếng chuông (chùa) Thiên Mụ (ở Huế) hay (cũng chùa) Trấn Vũ (ở Hà nội). Mà (chùa) Thiên Mụ với (chùa) Trấn Vũ sao lại lẫn lộn ở đây?

Ấy mù mù mờ mờ thế. Các bậc có học thảng hoặc đọc sách thì chỉ ra rằng câu này do cụ Dương (Khuê) câu kia chép lại bởi cụ Phạm (Quỳnh).

Hễ dẫn đến sách là lại sinh lắm chuyện. Có kẻ chỉ ra rằng các cụ xưa viết chữ Nôm, thì chữ "canh" kia đích thị là món ăn chứ không phải giờ giấc gì sất.

Nhọc. Dân ta xưa nay chỉ biết nghe đâu biết đó, mấy ai động não làm gì. Nào phải ngẫu nhiên mà có cái (được gọi là) nền giáo dục ấy.

Bây giờ thì hay rồi. Các cụ ơi là các cụ. Viết gì sao không trắng phớ nó ra cho con cháu đỡ mệt?

Đọc thơ chỉ muốn khen hay. Chớ thiệt tình ra, hổng hiểu.

Đã thế, tiện đây, chép lại những lời diễn nôm diễn na diễn cha mách qué cho người đến sau đỡ nhức óc:

La đà, sách chép có con la (giống con ngựa nhưng nhỏ hơn, chuyên thồ hàng) và con lạc đà (cũng thồ hàng, chở người). Cành trúc la đà đích thị là cái roi của người chăn la chăn lạc đà vậy. Thiên nghĩa là trời, thiên mụ là vợ trời chẳng sai. Canh xương gà vốn có bán trong mấy tiệm ăn Tàu. Vậy thơ trên được dịch ra tiếng ta như sau:

Roi tre vun vút vung ra

Lũ lạc đà với lũ la chạy cuồng

Vợ Trời giáng một hồi chuông

Gọi về ăn bát canh xương gà Tàu.

Hoặc:

Mụ Trời đánh một tiếng chuông

Ông Thọ vào bếp hầm xương con gà

Giỗ đầu

Một năm sau Oct 5. Thế giới buồn. Chờ iP5.

Uể

Hắn lơ đãng nhìn chữ vừa mới viết ra, chính xác là vừa mới gõ ra, thấy là lạ. Hắn chưa bao giờ nhìn thấy chữ đó đứng một mình. Với bản tính bướng bỉnh cố hữu, hắn tự cho phép mình cái quyền được làm như thế. Cái gì chả có lần đầu tiên. Người tình cờ đọc thấy, chắc sẽ đoán được cái từ lẽ ra  phải đi cùng cặp thôi. Mà nếu không, thì đã sao.

Càng nhìn, hắn càng nghĩ vẩn vơ. Gõ (viết) thế có đúng không nhỉ? Có sai ngữ pháp không? Có lỗi chính tả không?

Sáng nay, hắn mở mắt đúng vào khoảng giờ như thường lệ. Như một cái máy. Có thể, hắn đã trở thành một cái máy. Cái máy đó chỉ trục trặc đôi chút nếu ngày hôm trước có gì đó bất thường.

Ngày hôm qua không có gì bất thường. Một cuộc họp đầy ngán ngẩm. Một cái hẹn cà phê thú vị. Một buổi tối online-on-laptop bình thường. Hình như một cuộc chát có cái gì đó buồn cười. Gì thế nhỉ?

Ý nghĩ phải nhớ lại kéo hắn ngồi dậy khỏi cơn mơ màng buổi sáng. Chui ra khỏi màn. Dạo này hắn nằm màn do trong nhà xuất hiện những con gì đó. Bé li ti. Không phải muỗi. Không vo ve, chỉ bất ngờ thấy nhói một cái. Ngứa. Và một nốt tròn tròn xinh xinh xuất hiện. Thỉnh thoảng, bộp, hắn vo được giữa hai ngón tay một mẩu bé tý, đen đen, không còn rõ hình thù. Không biết, liệu Chúa có cho hắn cái quyền sát sinh ấy hay không nữa.

Hắn lê tấm thân trần truồng về phía chậu rửa mặt. Từ ngày có một phòng ngủ ra chiều kín đáo, hắn thích ngủ không một mảnh vải trên người. Chỉ đôi khi, thoáng nghĩ, nếu mình chết trong khi đang ngủ thì có gây bối rối cho người tìm thấy xác mình đầu tiên không nhỉ. Mà, nhìn trong gương, hắn đang chẳng khác gì một xác chết. Nhúc nhích như một zombie. Phải rồi, zombie, tụi Hô-li-út nghĩ ra hay thiệt. Hắn thậm chí còn chẳng buồn vươn vai lấy một cái gọi là thể dục. Thoáng nhớ lại chuyện lúc ngồi cà phê với bé U hôm qua, sức khoẻ của hắn chắc chẳng đủ cho một buổi làm việc ở xứ người. May thay (hay không may?), hắn đang tồn tại ở xứ lười.

Hắn thích thú với biệt danh lão lười. Một cách lười nhác, hắn súc miệng, lấy kem, chải răng, chế nước sôi lên cục mì gói, tranh thủ giũ mấy mảnh quần áo ngâm từ tối qua. Rồi ngồi nhai mì như nhai rơm.

Trời chưa sáng hẳn, nhưng chẳng cần bật đèn. Tiết kiệm điện cho nhà nước (hay cho nhân dân?). Bỗng nhiên tối sầm một cái. Rồi bộp một cái. Rào một cái. Ông trời hắt nguyên một cục mưa lên mái tôn. Lười đến chậm chạp trong ý nghĩ, hắn dường như chờ cú bộp rào tiếp theo. Nhưng không, rất nhanh, hửng sáng. Nhờ sáng, trên miếng kính cường lực to tướng đậy cái giếng trời, hắn thấy những hạt mưa vẫn còn nhí nhảnh.

Nhìn hạt mưa hơi nặng, hắn quyết định đi ủng, mặc bộ đồ mưa. Hắn ghét mưa. Ghét phải mặc đồ mưa. Dù kín đến đâu, vẫn ướt những chỗ hiểm. Cộng thêm mùa này mồ hôi sẽ ra nồng nặc. Cả ngày sẽ âm ẩm, hôi xì.

Nhìn trời sáng, hắn nghĩ sẽ tạnh mưa trong phút chốc. Thế mà vẫn mặc đồ mưa đi ra một cách ngu ngốc. Khoác cái áo mưa nóng nực vào người rồi mới thấy chưa đeo túi. Lại lười nhác cởi, đeo, mặc. Xuống gác rồi mới nhớ quên xách bao rác ra bỏ trước nhà. Lại đi lên, đi xuống. Nhớ được là may rồi, càng ngày hắn càng hay quên.

Lơ đãng vớ miếng giẻ, hắn phủi qua yên xe và hai chỗ cầm tay trên tay lái. Một lớp bụi không dày không mỏng, dù hắn mới chỉ để xe ở nhà có một ngày hôm qua. Cả nhà chìm trong một màn bụi. Cả đời hắn chìm trong bụi.

Không có gì bắt hắn phải ra đường giữa cơn mưa nặng nề nóng nực như vậy. Hắn có thể chờ mưa tạnh. Hoặc hoàn toàn không thèm đi đâu. Nhưng hắn vẫn đi, như một thây ma quán tính. Đến một nơi chẳng có việc gì đáng làm …

Oải.

Sông

Lâu lắm rồi, hắn mới lại tìm được cảm giác háo hức muốn đọc một cuốn sách mới.

Dĩ nhiên, so với thời học sinh ngấu nghiến giấu sách dưới gầm bàn trong giờ học thì nay dăm thứ tóc trên đầu cũng có khác.

Vừa muốn vập vào, lại vừa có cảm giác như muốn ăn dè.

Cuối cùng thì, vội vàng một cách chậm rãi, hắn cũng bắt đầu nuốt những trang sách đầu tiên.


Một nhân vật (chắc là chính) chuẩn bị một chuyến đi. Chuyến đi, được một ông già khuyên nên chọn bạn đồng hành, vì, "cũng phải có người quay về để kể lại người kia chết kiểu nào chớ".

Hành lý là tài liệu về con sông Di (Dịch?!). Con sông bắt nguồn từ dãy Thượng Sơn, từ Puvan xuôi về Nam đến cửa Mù Sa. Con sông chạy dọc dải đất hình chữ S. Nơi ngựa của Quang Trung và Nguyễn Ánh, voi của Hai Bà Trưng và Bảo Đại, cả Nguyễn Thị Anh và Huyền Trân công chúa đều từng tắm.

Bỏ lại những lời dặn dò quá đỗi đời của chị kế toán, về những hóa đơn cần cầm về để thanh toán sau chuyến đi. Bỏ lại ước mong của mẹ về nàng dâu và đứa cháu. Bỏ lại cả người tình dường như hờ hững.


Và, hắn tìm thấy chính hắn là kẻ đang ra đi.

Đến khi buông sách ngủ, hắn mới sực tỉnh. Hắn đang đọc Sông ...


***

Một số "nhà phê bình" có "phê bình" rằng, sao Tư không viết vui hơn.

Hỏi rất đời.

Không biết mấy "nhà" đó sống ở đâu? Làm nghề gì kiếm cơm bỏ miệng?

Hắn đồ rằng, không quân vô cảm cũng phường đạo đức giả.

Thăm lại PGC

Hậu Khảo cổ: Con chuồn chuồn không buồn…

Hậu Khảo cổ: Con chuồn chuồn không buồn…

Hè và mưa

Tối hè đặc quánh.

Chiều qua mình bỏ một cuộc nhậu. Thế mà không hiểu sao, về đến nhà đầu như đeo đá.

Thậm chí không kịp đánh răng, thả người xuống nệm.

Và quên trời.
Và quên đất.



Sáng dậy như bình thường. Khoảng 5h30.

Hè đã rạng.

Nhìn thấy những hạt nước rơi rơi trên tấm kính che giếng trời.

Vẩn vơ nghĩ:

Ah, cơn mưa không đủ lớn để thức mình dậy trong đêm.

Trong nhà vẫn oi nồng khí hạ.

Ra ngoài. Gió trời dường như cũng dịu được một phần.


Đạp xe trên đường buổi sáng.

Rải rác lại những giọt nước, rơi, rơi.

Không biết có từ trời.
Hay từ những tầng lầu, tán lá.
Qua đêm sót lại.


Lại vẩn vơ.

Tại thấy phố bơ phờ.

Chẳng lẽ chút mưa khiến đời vắng hẳn?

Hoá ra chỉ vì cúp điện.

Sáng thứ Bảy mà thôi.


Làm việc xong rồi.

Giờ ngồi nhà thấy bình yên lạ.

Mặc ngoài kia, thực ra trời không tầm tã.

Chỉ cỡ sụt sùi ...

Tân phong

Thời gian này, dịch tài liệu mờ cả mắt.

Hôm trước, tranh thủ lúc đi xe, nghe đọc Đoạn tuyệt.

Thừa thắng xông lên, nghe tiếp Tân Phong nữ sĩ.


Phải thú nhận rằng, bây giờ mình mới đọc Hồ Biểu Chánh.

Lúc trước mình ít đọc văn của các tác giả trong Nam. Đôi khi cũng cảm tính nghĩ rằng ít sâu sắc.

Bây giờ lại thích cái đơn giản đến chân thật. Phải chăng đang dị ứng với miệng lưỡi xứ láo liên?


Cùng là văn xưa, mình vấn vương với Đoạn tuyệt quá. Đành rằng cái kết không đến nỗi tối tăm. Nhưng những gì nhân vật chính phải trải qua khiến mình đồng cảm. Ở cái xứ này, dễ thường ngày nay còn tệ hơn hàng bao nhiêu năm trước.

Nghe giới thiệu Tân Phong nữ sĩ là tiểu thuyết thứ 29 của Hồ Biểu Chánh, viết năm 1937. Tinh thần có vẻ na ná Đoạn tuyệt. Lại nói kết cục bi thảm khiến mình xen chút lo âu.
Hoá ra chữ bi thảm này phù hợp xưa hơn nay. Hay tại ngày nay sự bi thảm hơn xưa hàng chục lần?

Đề tài hai truyện trên đều mượn chuyện phụ nữ mà nói chuyện cách tân. Cái sự đổi mới của cô Tân Phong xem ra còn quyết liệt hơn. Mà được kể lại bằng một giọng văn đến là đơn giản. Hình như đó chính là phong cách Hồ Biểu Chánh vậy.

Nghĩ, cuộc sống của tiền nhân cách nay đã non thế kỷ, mà sao đem so thấy ngày nay cháu con hèn nhục thế!

***

Thú vị của mình tập trung ở lối hành văn sao mà hay quá. Cách nói năng của các nhân vật thật là tuyệt, gãy gọn mà thật dễ thương. Sao tiếng ta thuở ban sơ lấp lánh làm vậy, mà lại thành lằng nhằng, rối rắm như ngày nay nhỉ?

Một điều không thể không nói thêm. Ấy là tiếng Nam. Mình thường đọc nhanh, lướt lấy nội dung chứ biết đâu hình thức. Mà dễ có đọc thành tiếng thì mình cũng chẳng khác thằng ngọng. Truyện này mà nghe không đúng giọng đọc chắc mất hay một nửa.

Nay mình được nghe qua giọng đọc của Thanh Vân (mà mình không biết là ai), thấy đáng yêu lạ. Tự nhiên mình thấy giông giống giọng cô Thảo (bạn thầy Hải). Cổ người Cần Thơ, nay sống ở Mỹ. Có vẻ rõ yếu tố giữ giọng ông cha là ở đâu.

Giọng ấy, văn ấy, tiếc.

Đoạn tuyệt

9/5.

Quảng trị nóng.

Dù cho có chạy bao nhiêu quạt.

Dù cho mình đã bỏ ra 15 phút múc nước giếng tưới khắp sân.

Dù cho trời động mưa. Thoảng chút gió và mây đen kín một khoảng trời. Sấm động ùng oàng.

Trời vẫn nóng. Và người vẫn sống.

Nhưng mọi ý nghĩ như loãng ra. Không biết đã bao giờ có nghiên cứu nào về sự lười nhác và kém văn minh của xứ nóng?

Mất một buổi sáng đi xe từ Đà nẵng ra.

Vẫn lối chạy lòng vòng hơn 1 tiếng đồng hồ trên tuyến đường Nguyễn Lương Bằng - Tôn Đức Thắng rồi mới chịu rời thành phố.

Vẫn bác tài hút thuốc phả khói vào hành khách ngồi sau. Vẫn các bà già ăn quà vặt vứt rác xuống đường. Vẫn những cậu trai trẻ ngủ gà ngủ gật thúc mũ lưỡi trai vào đầu mình.

Vẫn tuyến đường tránh Huế lượn lờ hết trái sang phải giữa những cơ man ổ "khủng long".

Hôm nay 9/5 hẳn là ngày tốt. Vì gặp đến mấy đám cưới giữa đường. Cô dâu chú rể quần là áo lượt ngập trong nắng nôi bụi đường. Thậm chí cả một đoàn xe biển số 74 trực chỉ Đà nẵng.

Có kỳ dị không, khi để đỡ nhàm chán lúc ngồi bó gối trên xe, mình nghe audio book truyện này của Nhất Linh Nguyễn Tường Tam?

***

Cơn mưa nhỏ không đều không biết có phải là nguyên nhân, nhưng buổi tối lại mát lạnh bất ngờ, đến mức phải đắp chăn.

Tuy vậy sáng ra đâu lại hoàn đấy. Và cuộc sống thôn quê dường như tiềm ẩn nỗi nóng khác còn lớn hơn.

***

13/5

Lạ. Thời tiết Quảng trị. Cả mấy ngày. Trưa nắng nóng như đổ lửa. Mà tối mát rười mát rượi.

Quê nhà buồn buồn.

Vẫn những xưa cũ (còn hơn trái đất) sau luỹ tre làng (nay đã hầu như không còn).

Tre thì chặt được. Nhưng những gì ngày nảo ngày nao đã muốn đoạn thì nay vẫn chưa tuyệt.

Tiểu luận về hạnh phúc

Chúa tạo ra muôn loài.
Các loài khác thì mình không rõ, chứ loài người, mọi cá thể đều chung một mục đích duy nhất: hạnh phúc. Dù hạnh phúc của cá thể này không hẳn (mà thường không) là hạnh phúc của cá thể khác, thậm chí ngược lại.

Nói ra điều này, mình cầm chắc có nhiều bạn phản đối.
Không sao, mình chẳng hề có ý định cãi lại hay thanh minh gì cả. Vì điều đúng bao giờ cũng đúng, không phụ thuộc người ta có biết là đúng hay không.

Nhiều người bảo, điều tôi muốn là X, là Y, là Z, không phải hạnh phúc.
Một số người không biết, X, Y và cả Z nữa, chỉ là những dạng khác của hạnh phúc mà thôi.
Hoặc nhiều khi, X, Y, và cả Z nữa, là cái vỏ, là bức tường, hay may mắn lắm là cái cổng, của (toà nhà) hạnh phúc. Thấy ngoài không thấy trong cũng là thường ở loài người vậy.

Đến đây vẫn có người bướng bảo, tôi không thể nhầm được, tôi không muốn hạnh phúc.
Không sao, người không tự biết mình cũng không ít.

Điều mình muốn nói chỉ là: ai cũng mong muốn hạnh phúc hết.

Bạn bảo: okie, okie, whatever, cứ gọi cái đích của muôn người đó là hạnh phúc đi.

Thì, người ta không biết cũng bình thường. Vì dù ý thức mục đích đó hay không, đã mấy người đạt đến hạnh phúc?
Còn, trong vô cùng những hiếm hoi người đạt đến hạnh phúc, liệu có 1 hay 2 người biết rằng mình hạnh phúc?
Nữa, cái hạnh phúc đó thường chỉ tồn tại trong một sát-na, thoáng qua như một tia chớp.

Chả trách.
Muốn không biết.
Biết không đạt.
Đạt không biết.


Riêng mình, mình biết chắc một điều: mình sẽ hạnh phúc.
Dù mình muốn hay không muốn.
Dù không quan tâm nhanh hay chậm, lâu hay mau.

Dĩ nhiên chưa phải bây giờ.
Dĩ nhiên càng không phải trong quá khứ.
Lúc nào? Sẽ là một bí mật nho nhỏ.

Sở dĩ mình chắc chắn như vậy vì mình biết nơi mình sẽ đến. Chỉ có một cánh cửa. Vậy phải qua đó.
Cánh cửa đó là hạnh phúc.


Chỉ, chưa biết lúc nào, không biết dừng chân bao lâu ...
... trước khi, đầu không hề ngoảnh lại.