Cao thượng và xảo ngôn

Tinh thần cao thượng, ngày nay, chỉ còn sót lại trong các truyền thuyết. Đến thể thao cũng đầy rẫy tiểu xảo, dân xứ kia còn ngụy biện rằng đó là chiến thuật thông minh.

Nên, không lạ, dân xứ ấy, tranh cãi, ở bất cứ đâu, đều gán nhiều "mỹ từ" cho phe đối lập, dù trong lòng biết rõ thế nào. Tệ hơn, họ vui mừng khi thấy ý kiến khác mình bị vùi dập bởi cường quyền.

Những kẻ nắm quyền lực xứ đó là những người ít tin tưởng nhất về uy tín của ... chính họ. Bằng chứng rõ ràng là họ không bao giờ dám chấp nhận bầu cử thực sự, như một trận đấu sạch, dù ngôn từ luôn có vẻ mạnh mẽ.

Bởi vậy, không có gì đáng ngạc nhiên khi cái gọi là quốc hội đã đồng tình không công khai ...


Có câu, cây ngay không sợ chết đứng.

Luận Hàn Tín

Sáng nay, ngồi trên cầu tiêu đọc sách, thấy cụ Vương (HS) nói, nhân rảnh rỗi không biết làm gì luận Hàn Tín chơi cho đỡ buồn. Cũng đang trong cơn buồn, bèn cũng ... luận Hàn Tín chơi hehe.


So tam kiệt ai bằng Hàn Tín
Một tay thu muôn dặm nước non.
Những ngỡ rằng khoán thiết thư son
Thái Sơn như lệ Hoàng Hà như đái.
Hạp tảo ngũ hồ song Phạm Lãi
Khước lưu tam kiệt độc Trương Lương.

Đau đớn thay, điểu tận cung tàng
Đầm Vân Mộng mắc phải mưu con trẻ
Ví biết chữ khả hành khả chỉ
Thời ngũ hồ một lá cho xong
Làm chi lúng túng trong vòng.


Người đời sau thường chê họ Hàn rằng, thân làm tướng tài, liệu việc như thần, mà không lường được mưu hèn kế bẩn của vua hèn Lưu Bang và mụ đàn bà Lữ Trĩ. Hay như cụ Nguyễn ở trên cũng chê Tín biết khả hành không biết khả chỉ.

Nghĩ, biết đâu, Tín hiểu việc từ thuở ban sơ, mượn mệnh đế vương của Lưu Bang để đặt chân vào "hãn thanh". Chê Lưu Bang tài chỉ quản "vài muôn", so với mình "càng nhiều càng tốt", để mượn lưỡi gươm của Lưu Bang mà có cái kết oai hùng, tránh khỏi chết già trên giường bệnh, cảnh "mỹ nhân tự cổ như danh tướng".

Lão già nơi núi kia bỗng cười lớn, nói vậy, phải chăng quá đề cao họ Hàn, hay chê Tín thậm tệ? Bởi, cả một đời anh hùng, vẫy vùng bốn biển, nhẽ không ra ngoài được một chữ danh?



Hôm kia, ngồi nhậu, cao hứng, bèn kể chuyện Lưu Linh (đến tận ngày nay vẫn có vô vàn đệ tử), đi đâu cũng vác theo một cái cuốc, trên cán có dán chữ "chết đâu chôn đó". Có người chê rằng, biết đến vậy mà vẫn còn câu nệ chôn với không chôn ư?

Bạn, hỏi cắc cớ, chớ cái ông chê đó là ông nào? Nghĩ bụng, thoát như thế, mà để danh vương lại với đời, thì, chẳng hoá quá tầm thường hay sao ...

Bạo lực, quá khích và kích động

Hắn không thích bạo lực. Không bao giờ ủng hộ bạo lực. Vì thế chẳng bao giờ tung hô các cuộc cách mạng, dù là tương lai, hiện tại hay trong quá khứ. Bạo lực cũng có trả vay vậy.

Nhưng, nhiều lúc tự lo, hình như mình đang ngày càng quá khích. Nhẽ, nhìn nghe thấy quá nhiều ngang trái mà chẳng biết xả vào đâu. Quả bóng cứ bị bơm mãi, không xì được thì liệu có nổ không?

Theo lý luận thông thường, khi nổ, lại bảo, bị kích động. Dường như kẻ kích động thì bao giờ cũng phải là kẻ xấu. Cứ nghe phát ngôn của các quan chức, hay bộ máy tuyên truyền, như VTV chẳng hạn, chỉ muốn ... nổ. Xem ra, kẻ kích động, còn phải tìm đâu xa ...

Thái bình

Nghe nói rằng, lúc Fernão de Magalhães đi qua Thái Bình Dương trong chuyến thám hiểm vòng quanh thế giới, ông hầu như không gặp trở ngại gì đáng kể, nên mới đặt tên cho đại dương lớn nhất "năm châu bốn biển" như vậy.

Thực ra thì Thái Bình Dương là nơi hàng năm hình thành một số lượng các cơn bão đáng kể, trong đó có nhiều cơn bão khủng khiếp, có sức tàn phá kinh khủng.



Vậy nên, thái bình mà không thái bình, là vậy.

Phán quyết và phán xử

Nghe được một câu thật đơn giản: phán quyết ở cuối một phiên phán xử, không phải ở đầu.

Dường như, những kẻ đang rắp tâm thông qua một cái được gọi là "luật" (mượn danh) an ninh mạng, cố tình lờ đi sự thật đơn giản này.

Trấp tổn

Lão già kia ở núi đã lâu, nay nghe những chuyện thuê đất bán nước thời không hiểu mấy. Thôi thì chỉ nói chuyện thơ văn.

Lại nhân đang đọc sách cũ của cụ Vương (Hồng Sển), bèn học lối tuỳ tiện nhớ đâu viết đó, chẳng tra cứu sắp xếp lớp lang gì ...


***


Bạn, một hôm hỏi: Anh ở xứ Quảng đã lâu, biết "trấp tổn" nghĩa là gì chăng?

Đáp:

Há phải Đường Ngu mà trấp tổn

Nào Thang, nào Võ ở mô na?

phải không?

Bạn vỗ đùi đánh đét: đúng y tổ kiến lửa rồi.

Cười, mình, quê Quảng Trị, học Quảng Đức, nay ngụ Quảng Nam, xem  như Ngũ Quảng cũng gần, phải không? Chắc bạn biết mấy câu thơ trên xuất xứ Quảng Nam nên nghĩ tiếng địa phương mà hỏi? May cho lão, Quảng, chỉ gà què, nhưng biết được 2 chữ trên vốn là ... chữ Hán.

Hai chữ này, vốn chẳng được dùng mấy, bởi, chỉ một khái niệm xa xưa sau này không còn lặp lại. Phiên âm "trấp tổn", cũng có nơi "ấp tốn", lão đọc được ở đâu đó, nôm na là "vái nhau mà nhường thiên hạ". Ấy chỉ việc Nghiêu Thuấn xưa. Nghiêu vái mà nhường thiên hạ cho Thuấn, sau Thuấn lại "trấp tổn", trao thiên hạ cho Vũ.

Sử Trung Hoa, thường bắt đầu từ thời Tam Hoàng, Ngũ Đế. Cũng nặng truyền thuyết, nhiều sử gia cho rằng, thuở ấy chắc chỉ cỡ bộ lạc, tù trưởng chứ chưa đến vua chúa phong kiến. Hai vua cuối cùng trong Ngũ Đế là Nghiêu và Thuấn.

Nghiêu, có 2 con gái là Nga Hoàng và Nữ Anh, đều gả cho Thuấn. Nên, nhường ngôi cho Thuấn, tưởng cũng không lạ lắm. Thậm chí có sách còn nói Thuấn âm mưu hại con trai Nghiêu, đoạt lấy thiên hạ.

Đến lượt Thuấn, cha ngang ngạnh, em hư hỏng, sau này có thiên hạ đem trao cho người ngoài là Vũ thì cũng thường thôi.

Song, sử Tàu, có cái hay là cứ lấy cái ban sơ làm gương, nên sách sau này đều viết: vua hiền không ai hơn Nghiêu Thuấn. Cũng có cái tốt, là răn hậu sinh bớt kiêu căng.

Nếu giữ được truyền thống thì Vũ đã nhường thiên hạ cho người ngoài là Bá Ích. Nhưng, "các quan không chịu", rốt cuộc thiên hạ về tay con Vũ là Khể, "bắt đầu cho cái lệ, lấy thiên hạ làm của nhà".

Xem như Vũ sáng lập ra nhà Hạ, (nên cũng gọi Hạ Vũ). Cha truyền con nối đến Kiệt thì không ra gì. Tàn bạo, hoang dâm vô độ. Nên, Thang phải nổi lên mà đuổi đi.

Thang lập nhà Thương, cũng gọi là Ân (Thương Thang, Ân Thang). Truyền đến Trụ thì cũng chẳng khác gì Kiệt. Cuối cùng bị giết bởi Võ vương (con của Văn vương), nhường chỗ cho nhà Chu.

Sử Tàu, sau vẫn nói, vua xấu không ai hơn Kiệt Trụ.


Mải học cụ Vương nên đi xa lạc đề, bây giờ quay lại 2 câu thơ đã dẫn.

Nghiêu đặt hiệu nước là Đào Đường. Thuấn gọi tên nước là Đại Ngu. "Há phải Đường Ngu mà trấp tổn" chính là: nào phải Nghiêu Thuấn đâu mà đòi nhường thiên hạ?

"Nào Thang nào Võ ở mô na", hỏi ông Thang, ông Võ (vương) ở đâu tức ý muốn mắng chúng mày chính là lũ Kiệt Trụ.


Bạn, thắc mắc, hoàn cảnh nào, sao tác giả mắng ai mà ghê thế?

Hai câu thơ, vốn là 2 câu kết của một bài thất ngôn bát cú. Tác giả là một bậc nữ lưu, sau này quen gọi là bà Bang Nhãn, do có chồng làm bang tá. Tục danh, hình như, là Nguyễn Thị Liễu, sinh quán Đại Lộc (Quảng Nam).

Bài thơ có tên "Qua cửa Hàn cảm tác" (viết nhân đi thuyền qua cửa Hàn - cửa biển Đà Nẵng ngày nay). Thực ra 2 câu kết này có rất nhiều dị bản (trong khi 6 câu đầu khá thống nhất), trong đó, 2 câu dẫn ở đây dường như ... khó hiểu nhất. Nhưng vì thích nên ... lão chỉ nhớ 2 câu này, theo đúng tinh thần cổ thi điển tích.

Lão đoán, bài thơ được làm vào những năm 1885, 1886. Vì năm 1885 là năm "kinh đô thất thủ", Tôn Thất Thuyết rước vua Hàm Nghi lánh ra Tân Sở. Đồng Khánh lên ngôi. Nhiều sử gia cho rằng Đồng Khánh trả ơn người Pháp ủng hộ nên cắt đất dâng Pháp. Thực ra, có thể thế lúc đó chẳng đặng đừng. Một loạt vùng đất bị cắt giao cho người Pháp, gọi là nhượng địa, trong đó có Đà Nẵng (ngày nay).

Người Pháp gọi bằng tên Tourane. Sĩ phu thời ấy tránh tên gọi này, xem như gợi nỗi nhục mất nước. Không như ngày nay, cháu con vinh dự đặt Tourane này Tourane nọ cho dự án ấy dự án kia.



Nói vậy cũng đã quá dài. Lão chỉ nhớ bài thơ thế này:

Qua cửa Hàn cảm tác

Bà Bang Nhãn

Ầm ầm ngựa lại với xe qua

Nhượng địa là đây có phải a

Liếc mắt nhìn xem phong cảnh lạ

Chạnh lòng nhớ tới nước non ta

Những trang hồ thỉ rày đâu vắng

Nỡ để dân đen tủi lắm mà

Há phải Đường Ngu mà trấp tổn

Nào Thang nào Võ ở mô na?

Thị phi

Đội bóng hoàng gia Real Madrid đã thắng Liverpool FC trong trận chung kết UEFA Champions League mùa giải 2017-2018.

Trong trận đấu này, tiền đạo ngôi sao, niềm hy vọng của Liverpool, Mohamed Salah, đã sớm phải rời sân sau va chạm với Sergio Ramos bên phía Real. Xem các đoạn phim quay lại, có thể thấy Ramos đã dùng tiểu xảo với Salah. Có thể, đó không phải là một ác ý. Có thể, đó chỉ là điều bình thường trong thể thao ngày nay.


Liverpool đã thua, không chỉ bởi mất đi mũi nhọn tấn công lợi hại nhất, mà còn vì những sai lầm tai hại của the goalkeeper, Loris Karius. Mới đây, một số báo nước ngoài đăng tải một đoạn phim quay lại, cảnh ngay trước khi anh này phạm sai lầm đầu tiên. Anh đã nhận một cú thúc cùi chỏ khá mạnh vào đầu từ ... Sergio Ramos, với nhận định có thể gây choáng nặng.



Thể thao không còn là thể thao nữa. Thương mại khoác áo thể thao sao tránh khỏi thị phi ...

Cuộc sống phiên bản lỗi

Đang đọc nghĩ ngợi đường xa của Nguyễn Thị Hậu, NXB Văn hoá - Văn nghệ Tp HCM. Bỗng thấy sang trang đột ngột. Giật mình nhìn lên, sau trang 104 là trang 109. Thiếu đâu mất 4 trang - 2 tờ.

Không biết, chỉ quyển này hay quyển nào cũng thiếu như vậy?


***


Tự nhiên nhớ lại ngày hôm qua đi xe từ Huế vào. Xe du lịch, giường nằm. Xui một nỗi quá đông ... đồng bào mình. Đồng nghĩa với xung quanh như cái chợ.

Mặc dù ở Huế được nhắc đi nhắc lại về điểm đến, hoá ra ở ĐN điểm đó đã được thay đổi sang tận quận 3. Không sao, nhờ thế hắn có dịp đi bộ qua chiếc cầu cũ, vốn được chuyển thành cầu đi bộ đã lâu, mặc cho xe ôm taxi chèo kéo.

Nghe nói rằng, đây là chiếc cầu cuối cùng có kết cấu thép hàn còn lại trên thế giới. Chẳng cần đâu xa, hôm nọ ngang qua Cam Ranh, hắn nhìn thấy một chiếc cầu có vẻ giống hệt.

Dân ta, hầu như không có tư duy phản biện, cộng thêm nền giáo dục "phải ngoan", lối sống "dĩ hoà vi quý", nên chuyện phát tán thông tin không chính xác chẳng còn là lạ ...

Đặc khu

Nói chữ "luật" ở xứ ta nghe hơi ngượng miệng, nhưng thôi cứ tạm dùng.

Văn bản thì truyền thống là tiền hậu bất nhất. Mở đầu bao giờ cũng thật hoành tráng.

Nói đặc khu là để phát triển mũi nhọn này nọ, rút cục triển khai không quá đất đai với sòng bạc.


Còn nói 4.0 hay tự so sánh với Thâm Quyến làm gì, trong khi thực chất tư bản sơ khai đào mãi tài nguyên cho đến hết. Nước Mỹ xây dựng Las Vegas có chọn nơi bờ xôi ruộng mật chăng?



Không biết, cái được gọi là "luật" kia có nhắm đến các yếu tố nước ngoài không? Nhưng không ngạc nhiên thấy nước ngoài hiển hiện, bởi nội lực nào có có gì.

Mà nước ngoài, không ngẫu nhiên người ta nhắc đến Trung cộng, bởi "quy trình" áp dụng luật (lại luật!?!) đấu thầu đã hai chục năm nay.




Nghe dân tình tranh cãi con số 99, lão già nọ cười ruồi, tham nhũng chính sách, chưa nghe nói tới ư ...

Quan lại

Nói về quan lại ngày nay, có câu cửa miệng: chưa bao giờ thấy (ví dụ, bộ trưởng) kém như thế, tệ như thế, dốt ngu khốn nạn như thế, ...

Nhưng lúc như thế, hắn, không thể không nhớ câu, "Smile, tomorrow will be worse". Và cười bảo mọi người: cứ yên chí, sẽ có kẻ tệ hơn, sớm thôi, hihi.

Chẳng cần giỏi giang gì cũng nhìn thấy những kẻ đang tay bưng bô chân lết bằng đầu gối chả mấy chốc một bước lên quan ...

(01/06/2018)