Việc làng

Nhà văn Ngô Tất Tố từng viết tập phóng sự đặt tên là "Việc làng". Được cho là phê phán những hủ tục ở làng quê xưa.

Thuở đi học hắn được dạy rằng ấy "dòng văn học hiện thực phê phán". Hiện thực, và phê phán, xã hội trước 1945. Sau này, không còn hiện thực nữa, hoặc giả còn, nhưng không được phê phán?!?


Hắn đọc đã lâu, không còn nhớ nhiều. Có những vụ việc như mua danh, hơi khác mua quan bán tước. Chẳng hạn, bỏ tiền ra mua chức "lý cựu". Lý cựu, tức nhiên là "cựu"lý trưởng. Lý trưởng, hết nhiệm kỳ thành lý cựu. Người mua chức lý cựu, dĩ nhiên chưa từng làm lý trưởng. Nhưng nhờ có tiền, nghiễm nhiên được tôn làm lý cựu. Một thứ hư danh. Song cũng có chút "thực". Ấy là những lúc có "việc làng" thì được ngồi chiếu trên. Mâm "các cụ". Một miếng giữa làng bằng một sàng xó bếp.

Ngô tiên sinh không viết, chức lý cựu (mua) này liệu có bị "cách" được chăng? Còn lý cựu "thật", nghĩa là lý trưởng hết chức, liệu có thể "cách"? Chức lý trưởng đã làm rồi, cũng đã làm xong rồi, thì, phải là lý cựu. Giờ muốn "cách" cái chức lý cựu, thì, biết cách làm sao?!


Đám nhà văn nhà báo hậu sinh ngày nay xem ra không có ai đáng so với một nửa cái móng chân của cụ Tố. Nhưng có những kẻ không viết văn làm báo lại đang nhăm nhe nhằm nhè lưu danh với lối kế tục kể chuyện "việc làng". Họ hằm hè nói chuyện cách chức lý cựu lý nguyên nguyên lý (trưởng).

Lão già lười nơi núi kia cười hỏi, cái "cựu" cái "nguyên" ngày nay không phải là mua rồi, vì đúng đã từng là "lý", nhưng cái lý ấy có được mua chăng? Lại hỏi, việc ở cái "làng" to to nay, có là "hiện thực" có là "phê phán"?

Số lượng và chất lượng

Phàm thống kê cái gì đó, người ta đếm số lượng những đối tượng đạt chất lượng. Còn không đạt chất lượng thì loại ra, đếm làm gì, có phỏng?

Tư duy lạ của bệnh thành tích, họ đếm đủ số lượng, rồi có phần lúng búng rằng trong đó có những ... chưa đạt chất lượng. Chưa đạt cũng đếm thì muốn đủ có khó gì, phỏng? Dân gian gọi vơ bèo vạt tép.

P/S: đây không nói về bèo bọt tôm tép, mà nói về ... tiến sĩ (theo bộ học vina xứ) ...

Fidel

Hắn từng hâm mộ ông khi còn bé thơ. Sự hâm mộ mang tính mơ hồ như thần tượng nhiều vĩ nhân khác. Đặc biệt trong những xã hội nặng tính tuyên truyền như môi trường ngày đó. Hắn say sưa nghe và hăng hái phát tán những câu chuyện đa phần thêu dệt về ông. Lớn lên chút, hắn biết cảm nhận tài hùng biện của ông. Nói vo không cần giấy tờ trong hàng tiếng đồng hồ. Trong khi các chính trị gia xứ hắn hầu như cắm mặt vào những tờ giấy viết sẵn. Ngoài ra ... ngày ấy hắn chưa hiểu được ông nói cái gì.

Khi đi học đại học, hắn dần biết những điều ông làm, tuy chứng tỏ tài năng phi thường của ông, thực sự không có gì đáng ca ngợi. Ông giỏi, nhưng ông áp đặt người dân nước ông một lối sống nghèo nàn. Lý tưởng lại phải bắt buộc sao?! Chưa kể, chính ông hưởng thụ một lối khác. Hắn cứ nhớ mãi bức tranh châm biếm trên một tờ báo khoảng đầu những năm 90 của thế kỷ trước, vẽ một cái cây "cộng sản" khô héo trơ cành trụi lá, chỉ còn độc một quả khô lủng lẳng cuối cùng, Fidel.

Nay, quả cuối cùng cuối cùng cũng đã rụng. RIP.

Đất nước quả cam ai người đem bán

NHỜI NÓI NGƯỜI BÁN CAM

Ở Hàng Châu có người bán các thứ quả, khéo để dành cam, lâu mà không ủng, vỏ vẫn đỏ hồng, trông đẹp như vàng, như ngọc, đem ra chợ bán, giá đắt, mà người ta tranh nhau mua. Ta cũng mua một quả. Đem về, bóc ra, hơi xông lên mũi, múi xác như bông nát. Ta liền đem ra chợ, hỏi người bán cam:

"Anh bán cam cho người ta để làm của cúng lễ, đãi tân khách hay là chỉ làm cho choáng bề ngoài để đánh lừa người ta? Tệ thật! Anh giả dối lắm!”

Người bán cam cười nói:

“Tôi làm nghề này đã lâu năm để kiếm tiền nuôi thân. Tôi bán, người ta mua, chẳng ai nói gì, chỉ có ông kêu ca! Thiên hạ giả dối nhiều chẳng phải gì một mình tôi? Ông thật không chịu nghĩ đến nơi ... Này thử xem, người đeo hổ phù, ngồi da hổ, hùng dũng trông ra dáng quan võ lắm kỳ thực không biết có giỏi được như Tôn Tẫn, Ngô Khởi không? - Người đội mũ cao, đóng đai dài, đường hoàng trông ra dáng quan văn lắm, kỳ thực không biết có giỏi được như Y Doãn, Cao Dao không? Giặc nổi không biết dẹp, dân khổ không biết cứu, quan lại gian tham không biết trừng trị, pháp độ hỏng nát không biết sửa đổi, ngồi không, ăn lương, không biết xấu hổ. Thế mà lúc ngồi công đường, đi xe ngựa, uống rượu ngon, ăn của quí, oai vệ, hách dịch vô cùng! ... Đó bề ngoài chẳng như vàng, như ngọc mà bề trong chăng như bông nát là gì? Ông không chịu xét những hạng người ấy mà đi xét quả cam của tôi!"

Ta nghe nói, nín lặng, không giả nhời được ra làm sao. Ta nghĩ người ấy nói có giọng khôi hài. Dễ chừng người ấy ghét kẻ gian tà, giận phường thế tạc mới thác ra truyện bán cam để dạy người đời chăng?

LƯU CƠ

(Theo Cổ học tinh hoa)

Hổ thẹn

Hổ thẹn, lại thấy Khổng Khâu nhắc đến trong Luận ngữ:

"Thiên hạ hữu đạo tắc kiến, vô đạo tắc ẩn.
Bang hữu đạo, bần thả tiện yên, sỉ dã.
Bang vô đạo, phú thả quý yên, sỉ dã."

Thiên hạ có đạo lý (thì) ra làm quan, không có đạo lý (thì) lui về ở ẩn.
Nước có đạo lý (mà mình) nghèo hèn (thì) đáng hổ thẹn.
Nước không có đạo lý (mà mình) giàu có (cũng) là hổ thẹn vậy.

Chiến tranh và hoà bình

... và sai lầm.

Ai đó từng nói rằng: Chiến tranh có kẻ thắng người thua còn nhân dân luôn bại.


Người thua thua vì sai lầm.

Sai lầm của nhân dân là cứ tưởng mình thuộc một trong hai bên thua thắng.

Kẻ thắng sẽ trải qua hoà bình với tất cả những xấu xa mình đã chọn làm đồng minh để thắng cuộc.

Chuyện mắm

Nhà sản xuất nước mắm công nghiệp tài trợ cho cuộc khảo sát chất lượng ... nước mắm truyền thống.

Công ty xổ số kiến thiết tố cáo sai phạm của ... xổ số điện toán.


VTV với chiến dịch ... phê phán Fb. Vì điều đó họ sẵn sàng ... làm mắm cả một bà tiến sĩ già.

Mắng một kẻ có học

Bảo rằng thượng thư bộ học mà vô học chỉn e hơi quá, nhưng nói có học thấy cũng không xong.

Nhẽ một ngày kia hết quan hoàn dân mới lại mở miệng thốt ra những lời có cánh.

Và khi nằm gọn trong săng chắc sẽ có người khóc khen nào trí nào nhân.

Vòng luẩn quẩn xứ vina vậy.

Cảnh nhàn

Một mai, một cuốc, một cần câu
Thơ thẩn dầu ai vui thú nào
Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ
Người khôn người đến chỗ lao xao
Thu ăn măng trúc đông ăn giá
Xuân tắm hồ sen hạ tắm ao
Rượu đến gốc cây ta sẽ nhấp
Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao.

(NBK)

Chết

Tối qua giấc ngủ đến với hắn thật chậm. Dù đã tắt đèn và lên giường. Trằn trọc không dứt được suy nghĩ về cách diy một cái mini drill press, và về chi tiết từng bước sẽ lắp đặt hệ thống UPS mới sao cho tối ưu.

Khi cuối cùng giấc ngủ đến, hắn đã mơ về cái chết. Vẫn phong cách ... xi-nê, hắn thấy mình là một gã cao bồi. Mâu thuẫn với quá đông những kẻ quyền thế (dù chẳng rõ mâu thuẫn về cái gì), hắn phải trốn ra giữa sa mạc. Có những người bạn đến giúp hắn. Chẳng hề rõ mặt những người bạn cũng như các kẻ thù. Không phải là những người quen biết trong đời thực. Cũng không phải bất cứ một nhân vật nào trong phim hay truyện.

Kẻ thù đã đột kích bất ngờ và nhanh chóng chiếm toàn bộ vũ khí (súng ống). Hắn ăn đạn và chết ngay từ đầu. Sau đó hắn thấy (chết rồi mà vẫn thấy?!) các bạn mình lần lượt ngã xuống. Người sống sót cuối cùng (cảm giác cứ như đó là hắn!) chửi mắng kẻ thù, rằng hãy xem lại cách sống của chúng mày đi. Dường như tập trung vào một kẻ yếu nhất. Rồi thấy chính hắn là kẻ đó, nghe sỉ vả. Và đó là kẻ duy nhất nhìn rõ mặt. Một gã đàn ông nhỏ thó gầy gò mặc quần bò (dĩ nhiên, cowboy mà) áo ca-rô đội mũ cao bồi. Gương mặt như thanh niên nhưng có một bộ ria đã bạc ... Vẫn chẳng giống ai.